Algemeen
Wat is dementie? (Verslag voorlichtingsavond dementie)
maandag 9 januari 2012
Klinisch geriater Dagmar Oude Lansink en neuroloog Jørgen Klück hielden onlangs een inleiding over dementie tijdens een voorlichtingsavond in het ziekenhuis. Onderstaande tekst is een samenvatting van hun lezing.
Om te weten wat dementie is, is het eveneens van belang om te weten wat geen dementie is.
Ouderdomsvergeetachtigheid overkomt ons allemaal. Het hoort bij het ouder worden en heeft ook alleen maar betrekking op het geheugen. Het verschil met dementie is dat bij ouderdomsvergeetachtigheid op een gegeven ogenblik de herinnering weer opduikt. Bij dementie verdwijnt de herinnering en het betreft niet alleen het geheugen maar ook het handelen. Ouderdomsvergeetachtigheid is soms lastig, maar maakt een mens niet hulpbehoevend. Iemand met dementie wordt op den duur wel hulpbehoevend.
Vergeetachtigheid kan ook worden veroorzaakt door andere ziektes dan dementie. Oudere mensen kunnen acuut verward worden, in medische termen delier genoemd. Een delier wordt altijd veroorzaaakt door een lichamelijke aandoening. Bijvoorbeeld na een operatie, infectie of een stevige griep. In de regel verdwijnt die verwardheid weer als mensen aan de beterende hand zijn. Dementie is echt langdurig ziekteproces. Dementie geneest niet, integendeel: het wordt in de loop der tijd erger.
Dementie is een verzamelnaam voor ongeveer vijftig ziektes. Dementie betekent letterlijk ontgeesting (De-Mentie=Ont-Geesting). Bij dementie is sprake van een geleidelijke achteruitgang van meerdere hersenfuncties. Zo kan de taalbeheersing achteruit gaan en treden er veranderingen op in gedrag en karakter. Op den duur kan de patiënt niet meer de taken uitvoeren die hij of zij voorheen altijd wel deed. De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie (70%). Gevolgd door vasculaire dementie (16%).
Ziekte van Alzheimer
Bij de ziekte van Alzheimer zien we een abnormale afbraak van bepaalde eiwitten in de hersencellen. De oorzaak kan deels genetisch zijn bepaald of als gevolg van zuurstofgebrek. Buiten de hersencellen zien we plaques van eiwit op de hersenschors en eiwitverstrengelingen in de hersencellen. Uiteindelijk verschrompelt het hersenweefsel (atrofie). Er vallen als het ware gaten in het hersenweefsel en dat verklaart waarom de functies uitvallen.
Vasculaire dementie
Een herseninfarct (beroerte) kan vasculaire dementie veroorzaken. Een andere oorzaak is beschadiging van de kleine bloedvaatjes in de hersenen waardoor het hersenweefsel langzaam afsterft. Vaak zien we een combinatie van beiden.De vaatverstoppinkjes veroorzaken kleine littekentjes in de hersenen waardoor functieverlies optreedt. Patiënten met deze vorm van dementie worden behandeld met bloedverdunners. Dit geneest niet, maar beschermt de bloedvaten. Bij vasculaire dementie speelt een aantal risicofactoren een rol. Hoge bloeddruk is daar de bekendste van, maar ook suikerziekte, een te hoog cholesterol, hartritmestoornissen, roken, aandoeningen en een voorgeschiedenis van herseninfarcten of TIA' s zijn van invloed.
De diagnose
Wanneer sprake is van bepaalde klachten volgt in de regel een bezoek aan de neuroloog of de geheugenpoli. Er wordt onder meer een neuro psychologisch onderzoek gedaan, eventueel gevolgd door een MRI-scan van de hersenen en een ruggenprik. Via de ruggenprik wordt hersenvocht afgenomen en onderzocht op de aanwezigheid van eiwitten. Wanneer de neuroloog de diagnose heeft gesteld, volgt een verwijzing naar de klinisch geriater. Zoals gezegd kan dementie niet worden genezen. De klinisch geriater kan een behandeling met of zonder medicijnen starten. Zonder medicijnen betekent in ieder geval: in beweging blijven; zoveel mogelijk zelf blijven doen; zorgen voor een vaste regelmaat, activiteitenbegeleiding en begeleiding van patiënt en mantelzorger door de huisarts, dementieconsulent of casemanager dementie. Medicijnen hebben alleen een remmende werking. De medicijnen die in Nederland geregistreert zijn, zijn Rivastigmine (Exelon®) of Galantamine (Reminyl®) of Memantine (Ebixa®).
Rivastigmine en Galantamine worden gegeven bij een lichte of matige vorm van Alzheimer. Daardoor kunnen mensen soms wat langer thuis blijven, en het helpt tegen hallucinaties. Als bijwerkingen geeft het minder eetlust en misselijkheid. Memantine wordt gegeven wanneer de Alzheimer verder gevorderd is. Soms nemen gedragsproblemen af. Bijwerkingen als slaperigheid, obstipatie en hoofdpijn komen weinig voor.
Mantelzorg
Hoeveel mantelzorgers er voor mensen met dementie zorgen is niet precies bekend. Wel is bekend dat 60% van de hulp aan dementerenden wordt verleend door familieleden. Nederland telt 250.000 mensen met dementie en dit aantal stijgt in 2050 naar een half miljoen. De gemiddelde leeftijd van dementerenden is 79 jaar. 75% van de patiënten woont thuis, 17% verblijft in een verzorgingshuis en 18% in een verpleeghuis. 38% heeft dagelijks zorg nodig en 39% heeft continu zorg nodig. (bron Expertisecentrum Mantelzorg)
naar boven
reageer op deze pagina
stuur deze pagina door
print deze pagina
