Spring naar de content

Dementie


Iedereen die wat ouder wordt, heeft wel eens last van het geheugen. Bij dementie zijn de geheugenstoornissen ernstiger. Bovendien zijn er veel meer problemen dan met het geheugen alleen. Daarbij nemen deze problemen zo in omvang aan dat het dagelijkse leven verstoord raakt.
Dementie komt voor bij ongeveer 10% van alle mensen ouder dan 65 jaar, terwijl veel meer ouderen geheugenklachten hebben. Het is dus zeker niet zo dat vergeetachtigheid bij ouderen hetzelfde is als dementie.

Dementie is de uiting van een stoornis in de hersenen. Er zijn vele verschillende ziekten die dementie kunnen veroorzaken. De belangrijkste is de ziekte van Alzheimer, die verantwoordelijk is voor 50-60% van alle gevallen van dementie. Bij de ziekte van Alzheimer gaan hersencellen te gronde, de oorzaak hiervan is nog niet goed bekend.

De tweede belangrijke vorm is dementie ten gevolge van stoornissen in de bloedtoevoer naar de hersenen. Hierbij gaat het meestal om dementie ten gevolge van de afsluiting van meerdere kleine of grote bloedvaten in de hersenen, de zogenaamde multi-infarct dementie

Meer informatie vindt u op www.alzheimer.nl

Wat is dementie? Verslag voorlichtingsavond dementie in ziekenhuis Bernhoven

Klinisch geriater Dagmar Oude Lansink en neuroloog Jørgen Klück hielden op 14 december 2011 een inleiding over dementie  tijdens een voorlichtingsavond in het ziekenhuis. Onderstaande tekst is een samenvatting van hun lezing.

Om te weten wat dementie is, is het eveneens van belang om te weten wat geen dementie is.
Ouderdomsvergeetachtigheid overkomt ons allemaal. Het hoort bij het ouder worden en heeft ook alleen maar betrekking op het geheugen. Het verschil met dementie is dat bij ouderdomsvergeetachtigheid op een gegeven ogenblik de herinnering weer opduikt. Bij dementie verdwijnt de herinnering en het betreft niet alleen het geheugen maar ook het handelen. Ouderdomsvergeetachtigheid is soms lastig, maar maakt een mens niet hulpbehoevend. Iemand met dementie wordt op den duur wel hulpbehoevend.
Vergeetachtigheid kan ook worden veroorzaakt door andere ziektes dan dementie. Oudere mensen kunnen acuut verward worden, in medische termen delier genoemd. Een delier wordt altijd veroorzaaakt door een lichamelijke aandoening. Bijvoorbeeld na een operatie, infectie of een stevige griep. In de regel verdwijnt die verwardheid weer als mensen aan de beterende hand zijn. Dementie is echt langdurig ziekteproces. Dementie geneest niet, integendeel: het wordt in de loop der tijd erger.
 
Dementie is een verzamelnaam voor ongeveer vijftig ziektes. Dementie betekent letterlijk ontgeesting (De-Mentie=Ont-Geesting). Bij dementie is sprake van een geleidelijke achteruitgang van meerdere hersenfuncties. Zo kan de taalbeheersing achteruit gaan en treden er veranderingen op in gedrag en karakter. Op den duur kan de patiënt niet meer de taken uitvoeren die hij of zij voorheen altijd wel deed. De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie (70%). Gevolgd door vasculaire dementie (16%).

Ziekte van Alzheimer

Bij de ziekte van Alzheimer zien we een abnormale afbraak van bepaalde eiwitten in de hersencellen. De oorzaak kan deels genetisch zijn bepaald of als gevolg van zuurstofgebrek. Buiten de hersencellen zien we plaques van eiwit op de hersenschors en eiwitverstrengelingen in de hersencellen. Uiteindelijk verschrompelt het hersenweefsel (atrofie). Er vallen als het ware gaten in het hersenweefsel en dat verklaart waarom de functies uitvallen.

Vasculaire dementie

Een herseninfarct (beroerte) kan vasculaire dementie veroorzaken. Een andere oorzaak is beschadiging van de kleine bloedvaatjes in de hersenen waardoor het hersenweefsel langzaam afsterft. Vaak zien we een combinatie van beiden.  De vaatverstoppinkjes veroorzaken kleine littekentjes in de hersenen waardoor functieverlies optreedt. Patiënten met deze vorm van dementie worden behandeld met bloedverdunners. Dit geneest niet, maar beschermt de bloedvaten. Bij vasculaire dementie speelt een aantal risicofactoren een rol. Hoge bloeddruk is daar de bekendste van, maar ook suikerziekte, een te hoog cholesterol, hartritmestoornissen, roken, aandoeningen en een voorgeschiedenis van herseninfarcten of TIA' s zijn van invloed.

De diagnose

Wanneer sprake is van bepaalde klachten volgt in de regel een bezoek aan de neuroloog of de geheugenpoli. Er wordt onder meer een neuro psychologisch onderzoek gedaan, eventueel gevolgd door een MRI-scan van de hersenen en een ruggenprik. Via de ruggenprik wordt hersenvocht afgenomen en onderzocht op de aanwezigheid van eiwitten. Wanneer de neuroloog de diagnose heeft gesteld, volgt een verwijzing naar de klinisch geriater. Zoals gezegd kan dementie niet worden genezen. De klinisch geriater kan een behandeling met of zonder medicijnen starten. Zonder medicijnen betekent in ieder geval: in beweging blijven; zoveel mogelijk zelf blijven doen; zorgen voor een vaste regelmaat, activiteitenbegeleiding en begeleiding van patiënt en mantelzorger door de huisarts, dementieconsulent of casemanager dementie. Medicijnen hebben alleen een remmende werking. De medicijnen die in Nederland geregistreert zijn, zijn Rivastigmine (Exelon®) of Galantamine (Reminyl®) of Memantine (Ebixa®).

Rivastigmine en Galantamine worden gegeven bij een lichte of matige vorm van Alzheimer. Daardoor kunnen mensen soms wat langer thuis blijven, en het helpt tegen hallucinaties. Als bijwerkingen geeft het minder eetlust en misselijkheid. Memantine wordt gegeven wanneer de Alzheimer verder gevorderd is. Soms nemen gedragsproblemen af. Bijwerkingen als slaperigheid, obstipatie en hoofdpijn komen weinig voor.

Mantelzorg

Hoeveel mantelzorgers er voor mensen met dementie zorgen is niet precies bekend. Wel is bekend dat 60% van de hulp aan dementerenden wordt verleend door familieleden. Nederland telt 250.000 mensen met dementie en dit aantal stijgt in 2050 naar een half miljoen. De gemiddelde leeftijd van dementerenden is 79 jaar. 75% van de patiënten woont thuis, 17% verblijft in een verzorgingshuis en 18% in een verpleeghuis. 38% heeft dagelijks zorg nodig en 39% heeft continu zorg nodig. (bron Expertisecentrum Mantelzorg)