Spring naar de content

Corticosteroïden voor de huid

Wat zijn corticosteroïden?

Corticosteroïden zijn medicijnen die zijn afgeleid van bijnierschorshormonen. Iedereen heeft in het lichaam bijnieren. De bijnieren maken zelf bijnierschorshormonen aan. Deze bijnierschorshormonen onderdrukken allerlei ontstekingsreacties, waaronder ook eczeem.

Welke medicijnen met corticosteroïden zijn er?

  • Aclomethason dipropionate
  • Bethamethason valeraat
  • Budesonide
  • Clobetasol propionaat
  • Dexamethason fosfaat
  • Hydrocortison acetaat
  • Hydrocortison butyraat
  • Prednisolon
  • Triamcinolon acetonide
  • Tixocortol pivalate

U bent allergisch voor corticosteroïden: wat nu?

U bent allergisch voor één of meer corticosteroïden (hormoonpreparaten). Als uw huid in contact komt met deze corticosteroïden, krijgt u op uw huid eczeem. Als u al eczeem heeft, kan dit eczeem erger worden. U moet dus zorgen dat u zo weinig mogelijk in contact komt met de corticosteroïden waar u allergisch voor bent. Dit betekent niet dat u voor alle corticosteroïden die er bestaan allergisch bent.

In welke producten komen corticosteroïden voor?

Voor de behandeling van huidaandoeningen kunnen corticosteroïden voorgeschreven worden in bijvoorbeeld zalven, crèmes, lotions en oordruppels.

De slijmvliezen worden behandeld met neussprays, oogdruppels, zetpillen, klysma’s (voor het darmslijmvlies) en inhalers/aerosols (bijvoorbeeld bij astma).

Corticosteroïden kunnen ook worden toegediend als tabletten, capsules of injecties.

Welke toedieningsvorm gebruikt wordt, hangt af van de ziekte of aandoening die bestreden moet worden.

Hoe ziet allergisch contacteczeem door corticosteroïden eruit?

U kunt allergisch contacteczeem door corticosteroïden krijgen, vooral als u al heel lang eczeem heeft op de handen, de voeten, de benen of in de oren. U smeert op die eczeemplekken bijvoorbeeld een zalf waarin corticosteroïden zitten. Door het lang gebruiken van producten waarin corticosteroïden zitten kunt u juist allergisch worden.

Het is heel moeilijk om dit te herkennen.

Normaal is een allergische reactie op uw huid heel goed te zien. U ziet dan dat

  • de huid rood wordt
  • u kleine bulten op uw huid krijgt
  • het eczeem er nat uit kan zien
  • en u kunt erg last van jeuk krijgen.

Als iemand allergisch is voor corticosteroïden, dan zie je deze reacties op de huid niet goed. Dit komt omdat de corticosteroïden in de zalf die op de huid gesmeerd wordt er juist voor zorgt dat het eczeem minder wordt. Daarom ziet een allergisch contacteczeem voor corticosteroïden er bijna nooit ernstig uit.

Het belangrijkste teken van een corticosteroïd-allergie is dat de huidklachten erger worden, maar het kan ook zijn dat de huidziekte niet beter wordt van de behandeling.

Als u allergisch bent voor corticosteroïden in neusdruppels of neussprays dan kunt u klachten krijgen zoals

  • jeuk in en rond de neus
  • niezen
  • snotneus
  • verstopte neus
  • eczeem rond de neusgaten

Wanneer pillen of injecties, waarin corticosteroïden zitten, worden gegeven aan mensen die voor corticosteroïden allergisch zijn, dan kunnen deze mensen soms een uitgebreide allergische uitslag op de huid krijgen. Dat kan zelfs ook gebeuren bij het gebruik van corticosteroiden die in een neusspray zitten of via een spray ingeademd worden in de longen of in een gewricht worden ingespoten.

Krijgt u eczeem alleen maar door contact met corticosteroïden?

Nee, dat komt bijna niet voor. Meestal heeft iemand al een huidziekte, zoals bijvoorbeeld eczeem of psoriasis. Voor het eczeem of de psoriasis heeft de arts u dan een crème of zalf voorgeschreven waar corticosteroïden in zitten.

Wanneer u nu niet meer in contact komt met de corticosteroïden waarvoor u allergisch bent geworden, blijft de huidziekte die u al had natuurlijk nog wel bestaan.

Hoe kunt u een allergische reactie voor corticosteroïden voorkomen?

Als iemand allergisch is geworden voor een bepaalde stof, kunnen allergische reacties voorkómen worden door ervoor te zorgen dat er geen contact meer mee is. U moet dus niet meer in contact komen met deze corticosteroïden. Dat lijkt heel gemakkelijk, want corticosteroïden kunt u alleen op recept van een arts krijgen. En corticosteroïden komen niet voor in andere producten of in de natuur. Maar toch kan er een probleem zijn. Het kan zijn dat u een ziekte heeft waarvoor behandeling met corticosteroïden gewenst of zelfs noodzakelijk is.

Welke corticosteroïden worden er in Nederland voorgeschreven?

In de tabel hieronder zijn de corticosteroïden die in Nederland worden voorgeschreven in groepen ingedeeld.

 

   

 

1.  
Budesonide Budenofalk, Entocort, Pulmicort, Rhinocort, Symbicort, Assieme, Ribuspir, Sinestic, Larbex, Budfor, Edoflo, Actavis, Novolizer, Clickhaler
Fludrocortison acetaat   Florinef, Panotile
Hydrocortison Apotex
Hydrocortison acetaat Bacicoline-B, Buccalsone, Calmurid HC, Otosporin, Proctosedyl, Solu-Cortef, Terra-Cortril, Daktacort
Hydrocortison-17-butyraat  Locoid
Methylprednisolon Depo-Medrol, Solu-Medrol
Prednisolon Prednisolon Minims
Prednisolon natrium Di-adreson-F, Pred forte, Ultracortenol
Prednison  Lodotra
Tixocortol pivalaat Pivalone
2.  
Flunisolide Syntaris
Triamcinolon acetonide Kenacort-A, Mycolog, Trianal, Nasacort
3.  
Beclomethason dipropionaat Aerobec, Beconase, Qvar
Betamethason Betnesol, Celestone
Betamethason-17-valeraat Betnelan, Celestoderm
Betamethason dipropionaat Diprosalic, Diprosone, Diprolene, Dovobet
Clobetasol propionaat Dermovate, Butavate
Clobetason butyraat Emovate
Desoximethason Ibaril, Topicorte
Dexamethason  Decadron, Dexa-Pos, Dexagenta-Pos, Dexamytrex, Maxitrol, Oradexon, Sofradex, Tobradex
Diflucortolon valeraat  Nerisona
Flumethason pivalaat Locacorten, Locacorten-Vioform, Locarten-Vioform, Locasalen
Fluticason furoaat  Avamys
Fluticason propionaat Cutivate, Flixovate, Flixotide, Flixonase, Seretide

 

 Mometason furoaat                  Elocon, Nasonex                                                                                                                                                                                                            

Kunt u allergisch zijn voor meerdere corticosteroïden?

In de tabel die hierboven staat, ziet u verschillende groepen met corticosteroïden staan. De corticosteroïden binnen één groep kunnen eenzelfde soort reactie geven.

Wanneer u allergisch bent voor een van de middelen uit een groep, kan het zijn dat u ook allergisch bent voor de andere middelen die in dezelfde groep staan. Het lastige is dat dit niet altijd zo is. Uw arts kan niet voorspellen of u inderdaad voor alle middelen uit dezelfde groep allergisch bent.

Welke corticosteroïden worden er getest?

De meeste huidartsen testen twee of drie corticosteroïden bij patiënten. Het testen gebeurt als de arts denkt dat de patiënt voor corticosteroïden allergisch is. De corticosteroïden die getest worden zijn:

  • tixocortolpivalaat (zit in groep 1)
  • budesonide (zit in groep 1)
  • hydrocortison-17-butyraat (zit in groep 1)

Hoe weet u welke corticosteroïden veilig zijn?

De informatie in dit hoofdstukje kan uw arts helpen bij het voorschrijven van het juiste medicijn.
Niemand is allergisch voor alle corticosteroïden, maar bij een contactallergie zal iemand meestal wel op meer dan één corticosteroïd allergisch reageren.

Hoe weten u en de arts die het geneesmiddel moet voorschrijven dan welke producten veilig gebruikt kunnen worden?

De corticosteroïden binnen dezelfde groep moet u vermijden, omdat u hiervoor allergisch kunt zijn.

Als u allergisch bent voor tixocortolpivalaat, budesonide of hydrocortison-17-butyraat moet u dus niet in contact komen met de andere corticosteroïden uit groep 1.

Maar de kans om voor deze corticosteroïden allergisch te worden is klein.

Voor de corticosteroïden betamethason dipropionaat, betamethason-17-valeraat, desoximetason, fluticason propionaat en mometason furoaat zijn weinig allergieën bekend en kunnen meestal veilig gebruikt worden.

Overige nuttige informatie

De indeling in de tabel in de groepen 1, 2 en 3 zegt niets over de sterkte van de werkzame stof. De sterkte van de corticosteroïden die u op de huid gebruikt, wordt ingedeeld in vier oplopende sterkte-klassen. Dat wil dus zeggen, klasse I is de mildste vorm en klasse IV is de sterkste vorm. Binnen een groep corticosteroïden zijn zowel sterke als zwakke producten te vinden. Mensen met een contactallergie voor een bepaalde groep corticosteroïden kunnen uit een andere groep dus nog met verschillende sterkte van zalven behandeld worden. Voor meer informatie over deze sterkte-klassen, zie ook de folder “Corticosteroïden voor de huid”. Deze kunt u aan uw arts vragen of downloaden via deze site.

Het is verstandig om aan de apotheek te vertellen voor welke corticosteroïden u overgevoelig bent. Als u medicijnen van uw huisarts krijgt, of als u van andere artsen medicijnen krijgt, is het belangrijk dat u ook aan hen vertelt dat u allergisch bent voor corticosteroïden. Als u behandeld moet worden met corticosteroïden kunt u deze folder laten zien. De arts kan de tabel bekijken. Het is dan makkelijker om een medicijn te kiezen dat voor u geschikt is.

Heeft u vragen?

Heeft u nog vragen, aarzel dan niet en stel ze aan uw behandelend dermatoloog of verpleegkundige. Op werkdagen kunt u contact opnemen met de polikliniek dermatologie: 0413 - 40 19 29 / route 020.

Bron: Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV); www.nvdv.nl