Corticosteroïden bij IBD

Je hebt met de maag-darm-leverarts (MDL-arts) of IBD-verpleegkundige gesproken over een behandeling met corticosteroïden. In deze folder lees je hoe dit medicijn werkt, welke bijwerkingen je kunt krijgen en welke controles bij de behandeling horen.

Waarom krijg je corticosteroïden?

De oorzaak van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa is nog niet bekend. Met medicijnen proberen we de ontsteking in je darmen te verminderen. Daardoor nemen je klachten af en verkleinen we de kans op problemen door de ziekte.

De medicijnen genezen de ziekte niet. Ze helpen wel om je klachten onder controle te krijgen.

Hoe werken corticosteroïden?

Corticosteroïden lijken op cortisol. Cortisol is een hormoon dat je lichaam zelf maakt in de bijnieren. Dit hormoon remt onder andere ontstekingen.

Corticosteroïden werken op dezelfde manier als cortisol, maar zijn vaak sterker. Ze verminderen de ontsteking in je darmen. Daardoor kunnen klachten zoals diarree, vaak naar het toilet moeten, slijm of bloed bij de ontlasting en buikpijn afnemen.

Je krijgt meestal een korte behandeling (stootkuur) als je ziekte van Crohn of colitis ulcerosa opvlamt. Deze behandeling helpt om de ontsteking weer rustig te krijgen. Daarom worden corticosteroïden vaak gebruikt als inductiebehandeling.

Sommige mensen merken al na één tot twee dagen dat hun klachten minder worden. Bij anderen duurt dit langer. Meestal beoordelen we na één tot twee weken of het medicijn goed werkt.

Hoe gebruik je corticosteroïden?

Corticosteroïden zijn verkrijgbaar als:

• tabletten of capsules
• (schuim)klysma's
• zetpillen
• een infuus
• een injectie

Welke vorm je krijgt, hangt af van de plaats van de ontsteking in je darmen. Je MDL-arts kiest samen met jou de behandeling die het beste bij je past.

Tabletten en capsules

• Neem de hoeveelheid corticosteroïden die je MDL-arts heeft voorgeschreven.
• Neem de tabletten of capsules één keer per dag in, het liefst 's ochtends vóór of tijdens het ontbijt.
• Slik de tabletten door met water.
• Neem je het medicijn later op de dag in? Dan kun je slechter slapen.
• Neem je de tabletten na een maaltijd in? Dan duurt het ongeveer twee uur voordat het medicijn in je bloed is opgenomen.
• Moet je binnen twee uur na het innemen overgeven? Neem de uitgebraakte dosis dan opnieuw in.
• Twijfel je of je een nieuwe dosis moet innemen? Neem dan contact op met je MDL-arts of IBD-verpleegkundige.

Zetpillen en klysma's

Je brengt zetpillen en klysma's het beste 's avonds in. Ze blijven dan de hele nacht in je darm en kunnen langer inwerken.

Hoe je een zetpil of klysma gebruikt, lees je in de folder Hoe gebruik ik zetpillen of klysma's?

Hoe bouw je corticosteroïden af?

Gebruik je corticosteroïden die in je hele lichaam werken en gebruik je deze langere tijd? Bespreek dan met je MDL-arts hoe je de medicijnen afbouwt.

Afbouwen betekent dat je stap voor stap minder corticosteroïden gebruikt. Dat is belangrijk. Tijdens de behandeling maakt je lichaam namelijk minder van het hormoon cortisol aan. Door langzaam af te bouwen krijgt je lichaam de tijd om zelf weer voldoende cortisol te maken.

Stop nooit ineens met corticosteroïden. Dat kan gevaarlijk zijn.

Welke bijwerkingen kun je krijgen?

Niet iedereen krijgt bijwerkingen. Sommige bijwerkingen ontstaan snel, andere pas na langere tijd.

Wil je een volledig overzicht van de mogelijke bijwerkingen? Lees dan de bijsluiter.

Of je bijwerkingen krijgt, hangt af van de hoeveelheid corticosteroïden die je gebruikt en hoe lang je deze gebruikt.

De onderstaande medicijnen bevatten minder corticosteroïden dan prednisolon. Daarom geven ze meestal ook minder bijwerkingen.

• beclometason
• Budenofalk
• budesonide
• Cortiment
• Entocort

Ook bij een korte behandeling, zoals een stootkuur, kun je bijwerkingen krijgen. Meestal zijn deze niet ernstig.

Gebruik je corticosteroïden langere tijd? Dan kunnen sommige bijwerkingen na een paar weken verdwijnen, terwijl andere juist pas later ontstaan.

Gebruik je een (schuim)klysma of zetpillen? Dan heb je meestal minder last van bijwerkingen. Het medicijn werkt vooral op de plaats van de ontsteking in je darm. Je kunt wel een prikkelend gevoel aan de anus krijgen.

Meest voorkomende bijwerkingen

• maag- of darmklachten, zoals misselijkheid, winderigheid of diarree
• veranderingen in je gevoel of stemming, bijvoorbeeld meer energie, prikkelbaarheid, onrust, angst of vermoeidheid
• slecht slapen of nachtmerries
• een verhoogde bloedsuiker; neem contact op als je veel dorst hebt en veel moet plassen
• een grotere kans op infecties en een tragere wondgenezing
• huidproblemen of jeuk; neem dan contact op met je zorgverlener
• een verhoogde bloeddruk of oogdruk
• gewichtstoename
• minder sterke botten (osteoporose)

Gebruik je corticosteroïden meerdere maanden? Dan is er een kleine kans op staar (cataract). Ook kun je meer last krijgen van acne of extra haargroei, vooral in het gezicht.

Gebruik je corticosteroïden langere tijd?

Gebruik je corticosteroïden langere tijd of heb je meerdere kuren kort na elkaar gehad? Dan kunnen je botten minder sterk worden. Hierdoor heb je meer kans op botontkalking (osteoporose) en botbreuken.

Je kunt zelf ook iets doen om je botten zo sterk mogelijk te houden:

• zorg dat je voldoende calcium binnenkrijgt, bijvoorbeeld via zuivel
• soms adviseert je MDL-arts calciumtabletten
• beweeg iedere dag voldoende
• krijg je een behandeling voor botontkalking? Bespreek dan met je MDL-arts of je corticosteroïden veilig kunt gebruiken

Wanneer neem je contact op?

Krijg je één of meer bijwerkingen? Neem dan contact op met je IBD-verpleegkundige.

Heb je zwarte ontlasting, braak je bloed, heb je koorts of ernstige stemmingswisselingen? Neem dan direct contact op met je MDL-arts of IBD-verpleegkundige.

Kun je corticosteroïden combineren met andere medicijnen?

Vertel je MDL-arts welke medicijnen je gebruikt. Samen bespreken jullie of je corticosteroïden veilig kunt gebruiken.

Zwangerschap en borstvoeding

Wil je zwanger worden? Bespreek dit dan op tijd met je MDL-arts of IBD-verpleegkundige.

Het is beter om pas zwanger te worden als je darmziekte rustig is. Het advies is om minimaal drie maanden, en het liefst zes maanden, geen corticosteroïden meer te gebruiken voordat je zwanger wordt.

Wordt je darmziekte actief tijdens de zwangerschap? Dan kun je corticosteroïden meestal veilig gebruiken. Bespreek dit altijd met je MDL-arts of IBD-verpleegkundige.

Geef je borstvoeding of wil je borstvoeding gaan geven? Overleg dan eerst met je MDL-arts.

Wat moet je weten over vaccinaties?

Vaccinaties kunnen minder goed werken als je corticosteroïden gebruikt.

Heb je een vaccinatie nodig? Overleg dan altijd eerst met je MDL-arts of IBD-verpleegkundige.

Mag je autorijden?

Ja. Corticosteroïden maken je niet suf. Je mag daarom autorijden en machines bedienen.

Welke controles krijg je?

Het is belangrijk dat je naar je afspraken komt. Zo kunnen de MDL-arts en IBD-verpleegkundige controleren of de behandeling goed werkt en of je het medicijn veilig gebruikt.

Tijdens de behandeling krijg je mogelijk een bloedonderzoek. Soms meten we ook je bloeddruk. Zo kunnen we bijwerkingen op tijd ontdekken.

Heb je vragen?

Neem contact op met de IBD-verpleegkundige of de polikliniek Maag-Darm-Leverziekten.

IBD-verpleegkundige

• bereikbaar op werkdagen van 8.45 tot 10.15 uur
• telefoon: 0413 - 40 23 16
• e-mail: ibdverpleegkundige@bernhoven.nl
• vermeld in je e-mail altijd je naam en geboortedatum
• je krijgt binnen vijf werkdagen een reactie

Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten

• voor dringende vragen tijdens kantooruren
• telefoon: 0413 - 40 19 32