Fit voor en na je (buik)operatie

Binnenkort word je in Bernhoven geopereerd. Een operatie is een grote belasting voor het lichaam, je levert in aan conditie en spierkracht. Met deze folder leggen we uit hoe je zelf actief kunt bijdragen aan je herstel vóór, tijdens en na de opname.

Waarom is fitter worden belangrijk?

Na een buikoperatie kunnen je conditie, spierkracht en uithoudingsvermogen met twintig tot veertig procent afnemen.

Je kunt dit merken aan:

• meer vermoeidheid
• meer behoefte aan slaap
• minder spierkracht
• moeite met concentreren

Door vóór de operatie fitter te worden, geef je jezelf een voorsprong. Met een goede conditie kun je de operatie en mogelijke aanvullende behandelingen beter doorstaan.

Fitter worden kan de volgende voordelen hebben:

• minder kans op complicaties en bijwerkingen
• een sneller herstel
• vaak een kortere opname in Bernhoven
• behoud van meer spierkracht en conditie 

Patiënten die vóór de operatie aan hun conditie werken, hebben vaak meer vertrouwen. Ook gaan zij vaak met een positiever gevoel naar de operatie.

Door aan je conditie te werken, help je zelf actief mee aan je behandeling.

Hoe word je fitter voor de operatie?

Gebruik de wachttijd tot je operatie om aan je conditie te werken. Je kunt het onder begeleiding van een fysiotherapeut doen of zelfstandig via onderstaande oefeningen.

Het trainen helpt je sneller en beter te herstellen na de operatie. 2 weken trainen vóór de operatie kan al zorgen voor minder complicaties na de operatie.

Voor spieropbouw is het belangrijk om beweging en goede voeding te combineren. Bewegen prikkelt je spieren om sterker te worden, en voeding levert de bouwstoffen die je daarvoor nodig hebt. Getrainde spieren geven je meer kracht, waardoor je fitter bent. Meer informatie over energie- en eiwitrijke voeding vind je in de folder ‘Energie- en eiwitrijke voeding algemeen’.

Hoe werk je aan je conditie?

Blijf de activiteiten doen die je altijd al deed, zoals werken, koken en schoonmaken. Daarnaast is het belangrijk om elke dag 1 uur matig intensief te bewegen. Je mag dit over de dag verspreiden.

Bij matig intensief bewegen merk je dat je hartslag en ademhaling sneller gaan, maar je kunt nog gewoon praten. Voorbeelden zijn:

• wandelen
• fietsen
• traplopen
• werken in de tuin

Kracht

Om je spierkracht en conditie te verbeteren, kun je de volgende oefeningen doen. Bij elke oefening doe je 3 series van 15 herhalingen, hierbij mag de geleverde inspanning redelijk zwaar aanvoelen. Lukt het niet om alle herhalingen te doen, of word je snel kortademig? Verminder dan het aantal herhalingen.

Deze oefeningen kun je 3 keer per dag doen.

Opstaan en zitten vanuit de stoel

Als de oefening te zwaar is, gebruik je de armleuningen van je stoel om te gaan staan. Als de oefening te gemakkelijk is, kun je een squat maken. Een squat is een beweging waarbij je doet alsof je op een stoel gaat zitten, zonder de zitting aan te raken met de billen. Bij de squat gebruik je de armen niet om te steunen.

Op en afstappen eerste traptrede

Als je het moeilijk vindt om je balans te bewaren kun je de leuning van de trap vastpakken. Als de oefeningen te gemakkelijk is voor je, kun je ook traplopen waarbij je 1 trede per stap overslaat.

Bruggetje maken op het bed

Mocht deze oefeningen te gemakkelijk zijn, kan je dit ook doen met één been en houd je het andere been in de lucht.

Opdrukken vanuit de stoel

Als de oefening te gemakkelijk is, kun je triceps dips maken. Je plaatst dan de handen op de zitting van de stoel en zet de voeten een stuk naar voren. Je laat vervolgens de billen zakken langs de zitting, waarbij je de armen buigt en vervolgens de armen volledig uitstrekt.

Hoe adem je goed na de operatie?

Na een buikoperatie bestaat de kans dat de ademhaling oppervlakkiger en sneller wordt. Dit kan komen doordat je bijvoorbeeld pijn heeft tijdens het in- en uitademen. Je kunt dan ademhalingsoefeningen doen om de ademhaling rustiger te krijgen. Deze mogen op de dag van de operatie gestart worden.

De volgende oefeningen kun je dan uitvoeren:

1. Rustig door de neus inademen en de lucht langzaam door getuite lippen uitblazen (5x). Deze oefening kan helpen om de ademhaling wat rustiger te krijgen als je benauwd of kortademig bent.
2. Zo diep mogelijk en rustig door de neus inademen. Vervolgens de adem zo lang mogelijk vasthouden en daarna door getuite lippen uitblazen (3x). Deze oefening zorgt ervoor dat de longen zich goed ontplooien. Dit verbetert ook de luchtverversing.

Doordat je na de operatie minder actief bent dan normaal, kun je meer last hebben van slijm. Vooral wanneer je al een longaandoening hebt, zoals bijvoorbeeld COPD. Je kunt dan de bovenstaande ademhalingsoefeningen uitvoeren, gevolgd door de oefeningen die hieronder beschreven staan om het slijm beter opgehoest te krijgen:

3. Rustig inademen door de neus. De ingeademde lucht in één keer kort en krachtig uitstoten met open mond (huffen) (3x). Je ademt dus met open mond harder uit dan normaal. De vorm van de mond is alsof je ‘huf’ zegt zonder de ‘f’. Deze oefening helpt je om eventueel aanwezig slijm dat dieper in de longen zit naar boven te krijgen.

4. Als laatste probeer je te hoesten. Bij deze oefening is het belangrijk dat je tegendruk geeft op de buik. Dit kun je doen door een klein kussentje (jantje) tegen de buikwond aan te drukken. Probeer voordat je hoest, rustig maar wel diep in te ademen, het liefst door de neus. Je mag het slijm uitspugen of doorslikken.

Hoe stap je uit bed?

In- en uit bed stappen kan in het begin nog pijnlijk zijn, omdat er extra druk op de buik gezet wordt. Door via zijligging uit bed te komen, kun je met zo min mogelijk pijn uit bed stappen.

Je doet dit op de volgende manier (zie onderstaande foto’s):

1. Trek je benen op, zodat de voeten op het bed staan.
2. Rol op de zij door bijvoorbeeld het bedhek vast te pakken.
3. Schuif de benen over de bedrand.
4. Duw jezelf omhoog vanaf het bed om tot zit te komen.

Bij het in bed stappen doe je dit op een vergelijkbare manier:

1. Ga zitten op de bedrand. Schuif zover mogelijk richting het hoofdeinde.
2. Ga eerst op de zij liggen en leg de benen op het bed.
3. Draai vervolgens door op de rug.

Uit bed komen via zijligging

Bewegen na de operatie

Het belang van bewegen stopt niet voor de operatie. Op de verkoeverkamer zal er al een start gemaakt worden, het doel is om snel na de operatie te komen zitten op de bedrand en de benen te laten bungelen langs het bed. Nadien gaat u terug naar de afdeling, zodra het mogelijk is gaat u samen met de fysiotherapeut of verpleegkundige een transfer maken naar de stoel en later op de dag een stukje lopen op de kamer.

Op de eerste dag na de operatie gaan we de momenten van uit bed zijn verder uitbreiden. Het streven is om zoveel mogelijk in de stoel te zitten (minimaal tijdens de eet- en drinkmomenten), daarnaast gaan we het lopen verder oppakken. Het lopen breiden we uit naar 4 á 5 keer per dag over de gang lopen. De afstand en frequentie hiervan gaan in overleg met de verpleegkundige of fysiotherapeut. 

Heb je nog vragen over deze folder?

Neem dan contact op met je behandelend arts of casemanager/ verpleegkundige.