Goedaardige afwijkingen in de borst
Je arts of verpleegkundig specialist heeft bij jou een goedaardige afwijking in de borst gevonden. In deze folder lees je hoe de borst is opgebouwd, wat de functie van de borst is en welke goedaardige afwijkingen vaak voorkomen.
Hoe is de borst opgebouwd?
De borst heet in medische taal ook wel mamma.
De borst ligt op de borstspier en bestaat uit:
- vetweefsel
- bindweefsel
- klierweefsel
In het klierweefsel zitten melkgangen. Deze komen uit bij de tepel. De huid rond de tepel heet de tepelhof. De medische naam hiervoor is areola.
Hoe voelen borsten normaal aan?
Je borsten voelen niet altijd hetzelfde aan. De linker- en rechterborst zijn vaak niet precies even groot. Soms kun je dit verschil ook zien.
Het klierweefsel voelt niet altijd glad aan. Het kan wat hobbelig zijn. Ook zit er niet overal evenveel klierweefsel. Meestal zit het meeste klierweefsel aan de bovenkant en buitenkant van de borst. Soms loopt het door tot in de oksel.
Tijdens je menstruatiecyclus kunnen je borsten dikker en gevoeliger worden.
Verschillen in grootte, stevigheid en gevoeligheid zijn normaal. Dit verschilt per vrouw.
Hoe veranderen je borsten als je ouder wordt?
Jonge borsten zijn vaak stevig en elastisch. Dit komt doordat ze veel bindweefsel bevatten.
Als je ouder wordt, wordt het bindweefsel slapper. Je borsten kunnen daardoor minder stevig worden en gaan hangen.
Ook tijdens de overgang veranderen je borsten. Door minder oestrogeen verandert het klier- en vetweefsel. Daardoor kunnen je borsten anders aanvoelen. Dit is normaal.
Wat is de functie van de borst?
De borst maakt melk voor een baby.
De melk wordt gemaakt in de melkklieren. Daarna stroomt de melk via de melkgangen naar de tepel.
De melkklieren en melkgangen zijn heel klein. Je kunt ze niet met het blote oog zien. Samen noemen we ze klierweefsel.
Welke goedaardige afwijkingen zijn er?
Er zijn verschillende goedaardige afwijkingen in de borst.
Wat is een cyste?
Een cyste is een veelvoorkomende goedaardige afwijking.
Een cyste is een holte in een melkklier die gevuld is met vocht. Meestal ontstaat deze door een verstopping van een klein afvoergangetje.
Als je borsten gespannen zijn, voelt een cyste vaak als een ronde, stevige knobbel. Je kunt deze meestal een beetje bewegen.
Je kunt één cyste hebben, maar ook meerdere. Ze kunnen in één of beide borsten zitten.
Een cyste kan vanzelf verdwijnen.
Soms zuigt de arts de cyste leeg met een punctie. Dit gebeurt alleen als de cyste pijn doet of erg groot is.
Na het leegzuigen kan de cyste terugkomen. De wand van de cyste kan namelijk opnieuw vocht aanmaken.
Wat is een fibroadenoom?
Een fibroadenoom is een goedaardige knobbel van bindweefsel. Het is de meest voorkomende goedaardige knobbel in de borst.
De knobbel is meestal glad, rond of ovaal. Hij beweegt mee met het borstweefsel.
Fibroadenomen komen vooral voor bij vrouwen jonger dan 35 jaar. Op deze leeftijd is ongeveer driekwart van de knobbels een fibroadenoom. Ze kunnen ook op latere leeftijd voorkomen.
Wordt een fibroadenoom groter of voelt het anders aan? Dan is nieuw onderzoek nodig.
Is met weefselonderzoek vastgesteld dat het om een fibroadenoom gaat? Dan zijn er verschillende mogelijkheden. Meestal besluiten jij en de arts samen om niets te doen.
Sommige vrouwen hebben wel klachten. Bijvoorbeeld:
- pijn voor de menstruatie
- last van de knobbel onder de rand van de bh
Dan kan de arts het fibroadenoom verwijderen met een operatie in dagbehandeling. Een nadeel van deze operatie is dat er een litteken ontstaat.
Wat is een lipoom?
Een lipoom is een goedaardige knobbel van vetweefsel.
Een lipoom voelt meestal zacht aan en doet geen pijn. De knobbel kan groter worden en verdwijnt meestal niet vanzelf.
Is vastgesteld dat het om een lipoom gaat? Dan kun je vaak afwachten. Een operatie is meestal niet nodig.
Vind je het lipoom storend, bijvoorbeeld door het uiterlijk? Dan kan de arts het verwijderen. Dit kan meestal zonder een groot litteken of verandering van de vorm van de borst.
Wat is een papilloom?
Een papilloom is een goedaardige afwijking in de hoofdmelkgang. Het zit vaak vlak achter de tepel en lijkt op een poliep.
Een papilloom kan geel of bloederig vocht uit de tepel veroorzaken. Soms trekt de tepel naar binnen.
Papillomen komen vooral voor bij vrouwen tussen de 30 en 50 jaar.
Is er een papilloom gevonden? Dan krijg je meestal de eerste drie jaar extra controles in Bernhoven. Tijdens deze controles wordt een mammografie gemaakt.
Soms is het nodig om de melkgang met het papilloom te verwijderen. Deze operatie heet een microdochectomie en gebeurt in dagbehandeling.
Wat is ductectasie?
Bij ductectasie zijn één of meer melkgangen wijder dan normaal.
Soms is er ook een langdurige ontsteking of komt er vocht uit de tepel. Dit komt vooral voor bij vrouwen vóór of rond de overgang.
De oorzaak is niet bekend.
Heb je veel last van vocht uit de tepel of van ontstekingen? Dan kan de arts een operatie adviseren.
Tijdens deze operatie verwijdert de arts één of meer verwijde melkgangen. Dit heet een microdochectomie.
Soms is het nodig om alle uitgangen van de melkgangen te verwijderen. Dit heet een conusexcisie.
Bij deze operatie verwijdert de arts het weefsel achter de tepel en tepelhof. Dit gebeurt via een snee langs de tepelhof.
Mastopathie
Wat is mastopathie?
Mastopathie is een verzamelnaam voor goedaardige aandoeningen van de borst.
Er kunnen knobbels of andere onregelmatigheden ontstaan. Deze kunnen pijn doen.
Het woord mastos betekent borst. Het woord patho betekent aandoening.
Mastopathie kan in één borst of in beide borsten voorkomen. Ongeveer 10 procent van de vrouwen heeft er in meer of mindere mate last van.
Bij veel vrouwen is pijn de belangrijkste klacht.
De borsten kunnen pijn doen bij:
- sporten
- traplopen
- vrijen
- knuffelen
- op de buik liggen
- bewegen of aanraken
Ook in rust kunnen de borsten pijn doen.
Mastopathie is goedaardig. Het is geen kanker. Bij de meest voorkomende vormen is de kans op borstkanker niet groter dan bij vrouwen zonder mastopathie.
Wat zijn oorzaken van mastopathie?
De oorzaak is niet altijd duidelijk.
Mastopathie komt vooral voor bij vrouwen tussen de 35 en 50 jaar.
Er zijn twee vormen.
Wat is cyclische mastopathie?
Deze vorm hangt samen met je menstruatiecyclus.
De klachten ontstaan meestal drie tot zeven dagen voor de menstruatie. Je borsten kunnen dan zwaar en gespannen aanvoelen. Soms heb je een stekende pijn.
Door vrouwelijke hormonen zwellen de borstklieren iets op.
De pijn zit vaak niet op één duidelijke plek. Je kunt wel knobbeltjes voelen.
Wat is niet-cyclische mastopathie?
Deze vorm hangt niet samen met je menstruatie.
De pijn zit vaak op één duidelijke plek. De pijn kan brandend, scherp of zeurend zijn. De pijn kan uitstralen naar de oksel.
Deze vorm komt vaker voor bij vrouwen ouder dan 40 jaar. Tijdens de overgang nemen de klachten vaak af.
Behandeling van mastopathie
Welke behandeling zonder hormonen is mogelijk?
Er is geen advies dat bij iedere vrouw werkt. De volgende adviezen kunnen helpen om de klachten te verminderen.
Welke bh kun je dragen?
Draag een stevige bh die je borsten goed ondersteunt.
Een sport-bh met brede banden en zonder beugels kan prettig zijn.
Kan voeding invloed hebben?
Sommige vrouwen hebben minder klachten als zij minder of geen van deze producten gebruiken:
- koffie
- thee
- chocolade
- cola
- wijn
- kaas
In deze producten zitten stoffen die invloed kunnen hebben op het lichaam.
Het duurt ongeveer drie maanden voordat je merkt of dit helpt.
Er lijkt ook een verband te zijn tussen mastopathie en een tekort aan onverzadigde vetzuren.
Je krijgt meer onverzadigde vetzuren binnen door:
- dieetmargarine of halvarine te gebruiken
- te bakken in olie
- vloeibaar bak- en braadvet te gebruiken
Helpt warmte of kou?
Warmte kan de klachten verminderen. Bijvoorbeeld:
- een warme douche
- warme kleding
- warme kompressen
Sommige vrouwen vinden juist kou prettig. Een coldpack kan dan tijdelijk helpen.
Welke pijnstiller kun je gebruiken?
Bij pijn mag je paracetamol gebruiken.
Neem drie tot vier keer per dag twee tabletten van 500 milligram.
Helpt dit niet genoeg? Overleg dan met je huisarts over andere pijnstillers.
Kan teunisbloemolie helpen?
Teunisbloemolie heet ook primrose oil. Je kunt dit kopen bij de drogist of reformzaak.
Bij ongeveer 40 procent van de vrouwen worden de klachten minder.
Het duurt ongeveer drie maanden voordat je merkt of het helpt.
Welke behandeling met hormonen is mogelijk?
Sommige vrouwen hebben minder klachten als zij de anticonceptiepil gebruiken.
Andere vrouwen hebben juist minder klachten als zij stoppen met de pil of overstappen op een andere pil.
Bij ernstige cyclische mastopathie kan een behandeling met hormonen worden overwogen.
Deze behandeling kan bijwerkingen hebben. Daarom wordt deze alleen als laatste mogelijkheid gebruikt.
Heb je nog vragen?
Heb je na het lezen van deze folder nog vragen? Neem dan contact op met het Borstcentrum.
Je kunt op werkdagen bellen tussen 10.00 en 12.00 uur.
Verpleegkundig specialist Mariëlle
Telefoonnummer: 0413 - 40 26 61
E-mail: marielle.hendriks@bernhoven.nl
Verpleegkundig specialist Anita
Telefoonnummer: 0413 - 40 26 16
E-mail: anita.vandeven@bernhoven.nl
Verpleegkundig specialist Elise
Telefoonnummer: 0413 - 40 26 60
E-mail: e.smit@bernhoven.nl