Hulp bij pijn na je operatie

Waarom krijg ik pijnstillers?

Het is normaal om na een operatie pijn te voelen. Pijn hebben werkt beschermend. Door de pijn weet je dat jouw lichaam bezig is met het herstel. De hoeveelheid pijn is voor iedereen anders. Pijn na een operatie heet acute pijn en kan verlicht worden met pijnstillers.

Meestal krijgt je meteen na je operatie pijnstillers. Je zorgverleners zullen een plan opstellen voor alle pijnstillers. Als je medicijnen gebruikte voorafgaand aan de operatie, zullen die ook worden opgenomen in dat pijnbehandelplan.

Het doel van pijnstillers is om je herstel te bevorderen. Daardoor is bijvoorbeeld hoesten minder pijnlijk, en gaat bewegen en rondlopen gemakkelijker. Als het hoesten en het bewegen beter gaan, kunt je steeds actiever worden. Het is erg belangrijk voor je herstel als je weer je hele lichaam kunt gebruiken.

Als je merkt dat bewegen na een operatie pijnlijk is, krijgt je de neiging om minder te gaan bewegen. Het is normaal dat je die neiging krijgt. Toch is het beter om wel te proberen te bewegen. Daardoor gaat geleidelijk alles in je lichaam weer werken als gebruikelijk. Hierdoor herstelt je lichaam sneller. Je zult merken dat je zelfvertrouwen toeneemt. Het pijnbehandelplan kan je hierbij helpen.

Pijnstillers kunnen het gemakkelijker maken om te bewegen en bijvoorbeeld de oefeningen van je fysiotherapeut gemakkelijker uit te voeren. Hierdoor zul je sneller herstellen. Er is nog een voordeel van actief bewegen. Omdat alle onderdelen van je lichaam weer gaan werken, zullen de negatieve gevolgen van de operatie beperkt worden. Zo wordt het risico op bijvoorbeeld een longontsteking of een trombose kleiner.

Zodra je jezelf beter en sterker voelt en je weer actief kunt zijn, is het belangrijk om anders om te gaan met je pijnstillers. Eerst kan de hoeveelheid pijnstillers verminderd worden. Nadien kunnen deze gestopt worden, wat in de meeste gevallen binnen een week is. Als er toch meer pijn blijft dan verwacht, neem dan contact op met je zorgverleners.

Opioïden: basisinformatie

De meeste mensen hebben opioïden slechts voor enkele dagen nodig na een operatie. Als je opioïden langer gebruikt, is het belangrijk om een plan te hebben voor wanneer je deze weer afbouwt en stopt. Zo kunt je het advies krijgen om andere pijnstillers te gebruiken tijdens je herstel.

Je zorgverleners geven je advies over het gebruik van het voorgeschreven opioïd. Zij kunnen je uitleggen hoe je pijnstillers veilig kunt gebruiken, om zo de kans op bijwerkingen en andere problemen, zoals afhankelijkheid, te verkleinen. Je zorgverleners zullen je ook uitleggen hoe je de pijnstillers kunt afbouwen en kunt stoppen, zodra je daartoe in staat bent.

Vóór je operatie

Wat kan ik vóór mijn operatie doen voor een goed herstel na de operatie?

Zo actief en fit zijn als mogelijk

Door zo actief en fit mogelijk te zijn, draagt je bij aan uw herstel. Je pijn zal snel minder worden en verdwijnen.

Algemeen geldt dat rustige maar regelmatige lichaamsbeweging het beste werkt. Regelmatig lopen gedurende de dag, fietsen, zwemmen of oefeningen vanuit je stoel zijn nuttig zijn voor het verbeteren van je conditie.

Gezonder eten

Als je gezond eet, genezen je wonden sneller. Probeer daarom om meer gezond voedsel zoals groente en fruit te eten. Afvallen: een gezond gewicht verkleint de kans op complicaties, zoals wondinfecties. Als er overgewicht is, kan een beetje gewichtsverlies al goed zijn voor uw herstel.

Minderen of stoppen met roken en vapen

Dit maakt de kans kleiner dat je een longontsteking, trombose en andere gezondheidsproblemen krijgt. Een dag stoppen maakt al een positief verschil in wondgenezing en het herstel.

Minderen of stoppen met het gebruik van alcohol

Minderen of stoppen met het gebruik van alcohol kan het lichaam helpen om te herstellen na je operatie.

Gebruik maken van afleiding en ontspanning

• Neem leuke en makkelijk te lezen boeken mee naar het ziekenhuis;

• Luister naar muziek of podcasts die je leuk vindt;

• Als je ontspannings- of mindfulness-technieken fijn vindt, gebruik deze dan overdag, maar ook in de nacht als je niet kunt slapen;

• Neem luisterboeken en ontspannings- of mindfulness-audio mee naar het ziekenhuis

 Wist je dat je ontspanningsfilmpjes en luisterfragmenten ook op de bedterminal van Bernhoven kunt vinden

Hoe medicatie je pijn verlicht

Van paracetamol wordt gedacht dat deze medicatie pijn vermindert door chemische signalen in de hersenen en het ruggenmerg te remmen.

Niet-steroïde anti-ontstekingsmiddelen, NSAIDs, (zoals ibuprofen, naproxen, acoxia (etoricoxib) en diclofenac) remmen de productie van bepaalde stoffen die ontstekingen en pijn veroorzaken.

Opioïden (zoals tramadol en oxycodon) verminderen de pijn door in het ruggenmerg en de hersenen pijnsignalen te remmen. Opioïden worden gezien als één van de krachtigste pijnstillers die bestaan. Het is verstandig om je opioïden verantwoord te gebruiken en snel af te bouwen en te stoppen. Dit is belangrijk, omdat je anders het risico loopt om er afhankelijk van te worden of verslaafd aan te raken. Langdurig gebruik van opioïden leidt uiteindelijk tot meer pijn en een lagere kwaliteit van leven.

Als je het moeilijk vindt om te stoppen met het gebruik van opioïden, vraag dan je zorgverleners naar andere manieren om te stoppen en om je pijn te verlichten. Bijsluiters zijn niet altijd in begrijpelijke taal geschreven. Vraag je zorgverlener zo nodig hulp bij het begrijpen ervan.

Gebruik maken van een pijnbehandelplan

Tijdens het herstel na je operatie kun je gebruik maken van een pijnbehandelplan om je herstel makkelijker te maken.

Hierin wordt uitgelegd welke medicijnen je moet gebruiken, wanneer je ze moet gebruiken en wanneer je ze veilig kunt afbouwen en ermee kunt stoppen. Neem het plan mee naar huis en gebruik het om je eraan te herinneren hoe je veilig gebruik maakt van uw medicijnen en wanneer je ze kunt afbouwen en ermee kunt stoppen.

De pijnstillers die zijn voorgeschreven

Meestal krijgt je pijnmedicatie voorgeschreven die op vaste tijdstippen moet innemen met daarbij soms nog medicatie die u zo nodig in kan nemen. De pijnmedicatie voor vaste tijdstippen kun je het beste over gelijke delen over de dag verdelen, bijvoorbeeld:

•         4x per dag: 7.00–12.00–18.00–22.00 (als u gaat slapen)

•         3x per dag: 7.00–15.00–22.00 (als u gaat slapen)

•         2x per dag: 7.00–18.00 of 10.00–22.00 (als u gaat slapen).

Pijnstillers die veelal worden voorgeschreven zijn: Paracetamol (groen), de NSAIDs (geel) en de opioïden (oranje). Aanvullende pijnstilling is mogelijk (blauw). Daarnaast wordt vaak extra medicatie (grijs) voorgeschreven ter voorkoming van bijwerkingen, zoals obstipatie en maagklachten.

Na je operatie

Wanneer je het ziekenhuis verlaat, krijg je een pijnbehandelplan en een recept mee voor pijnstillers. De pijnstillers zullen je pijn verlichten, zodat je zo actief en onafhankelijk mogelijk kunt zijn.

De hoeveelheid pijn zal minder worden terwijl je lichaam zich herstelt. Langzamerhand voer je thuis of buitenshuis steeds meer dagelijkse activiteiten uit. Als je ook met het gebruik van pijnstillers nog steeds veel pijn ervaart, vraag dan je zorgverleners om hulp.

Wat kan ik na mijn operatie doen om pijn te verlichten en goed te herstellen?

Ga op een veilige manier om met uw medicijngebruik

Luister naar het advies van je zorgverleners over de beste manier om je medicijnen te gebruiken, zodat je goed kunt herstellen. Vergeet niet om regelmatig pijnstillers te gebruiken, zoals aangegeven in je pijnbehandelplan.

Verdeel uw activiteiten goed over de dag

Probeer om niet te veel in één keer te doen, omdat je misschien een ‘goede dag’ hebt. Overbelasten is niet goed voor je herstel. Je kunt er oververmoeid van raken, waardoor je de volgende dag niets kunt doen. Het is beter om je activiteiten te verdelen over de dag. Kies activiteiten die je fit houden en voer ze gedurende de dag op vaste tijdstippen uit. Als je kiest voor activiteiten die je leuk of waardevol vindt, zul je die gemakkelijker vol kunnen houden. Vergeet niet om regelmatig rust te nemen en stop altijd voordat je oververmoeid raakt.

Blijf actief

Werk aan je lichaamsbeweging en voer plezierige dagelijkse bezigheden uit. Dit soort activiteiten zullen je afleiden van de pijn. U kunt bijvoorbeeld:

•  regelmatig een rustige wandeling maken

• voer plezierige hobby’s uit, of doe activiteiten binnenshuis of in de tuin (houdt rekening met de grenzen van je herstel)

Afleiding en andere technieken

• kijk boeiende films of tv-series

•  doe aan mindfulness, doe puzzels, pak een mindfulness kleurboek, of probeer ontspanningsoefeningen en ademhalingstechnieken

Meer over opioïden

Opioïden gebruiken om te voorkomen je pijn toeneemt

Je zult beter herstellen als je opioïden alleen gebruikt wanneer dat nodig is. Dan zult je meer dagelijkse bezigheden kunnen doen en de oefeningen kunnen uitvoeren die je van je fysiotherapeut hebt gekregen. Bedenk bij welke activiteiten uw pijn waarschijnlijk zal toenemen (bijvoorbeeld een lange wandeling of een uitje met vrienden). U kunt rekening houden met deze pijn door uw opioïden in te nemen vóór de activiteit. Dit zal u helpen de pijn onder controle te houden. Het is de beste manier om sterke opioïden te gebruiken. Wanneer u geleidelijk verder herstelt, kunt u het gebruik van pijnstillers afbouwen. U moet altijd proberen eerst te stoppen met het gebruik van opioïden en dan met de andere pijnstillers zoals paracetamol.

Obstipatie (verstopping): een vaak voorkomende bijwerking van opioïden

Verstopping is de meest voorkomende bijwerking van opioïden en kan een negatief effect hebben op je stoelgang. De beste manier om verstopping tegen te gaan, is om het gebruik van opioïden aan te pakken vóórdat je ernstig verstopt raakt.

Drie dingen die je kunt doen tegen verstopping:

1. Genoeg drinken helpt. Probeer veel vocht binnen te krijgen.

2. Eet dingen waarvan je weet dat ze bij je helpen tegen verstopping. Bij sommige mensen helpen vijgen, pruimen, ontbijtgranen, sinaasappels, bonen of peulen. Voor iedereen is dat anders.

3. Neem iedere dag een laxeermiddel in om ervoor te zorgen dat je ontlasting zacht blijft en regelmatig komt. Vraag bij je apotheek of huisarts om advies over de beste laxeermiddelen voor je. Er zijn twee soorten laxeermiddelen: de ene soort zorgt ervoor dat je ontlasting zachter wordt en de andere soort zorgt ervoor dat de ontlasting makkelijker door de darmen heen gaat. Je moet misschien allebei gebruiken. Bijna iedereen die opioïden gebruikt moet laxeermiddelen gebruiken totdat ze stoppen met het gebruik van opioïden.

Veiligheid wanneer je na je operatie opioïden gebruikt

Opioïden vallen onder categorie II medicijnen, dit betekent voor deelname aan het verkeer:

•  Incidenteel of kortdurend gebruik: eerste 12 uur niet rijden, erna pas rijden als bijwerkingen verdwenen zijn.

•  Langer dan twee weken: na de laatste dosisophoging en bereiken onderhoudsdosering: eerste twee weken niet rijden, erna pas rijden als bijwerkingen verdwenen zijn.

Bewaar opioïden altijd op een veilige afgesloten plek, uit de buurt van kinderen.

Als je voor de operatie geen of maar weinig opioïden gebruikte, is het verstandig om al binnen enkele dagen na ontslag met het afbouwen van de opioïden te beginnen.

Bewaar overgebleven opioïden nooit bij je thuis. Gooi ze niet in de prullenbak. Breng overgebleven opioïden altijd naar je apotheek of de milieustraat, zodat ze veilig kunnen worden vernietigd.

Zorg ervoor dat je mantelzorgers weten dat ze 112 moeten bellen als ze je niet wakker kunnen maken of als je ademhaling erg langzaam is. Vertel dat je opioïden gebruikt voor je pijn.

Voor meer informatie:

http://www.thuisarts.nl/pijn-en-pijnstillers

http://www.anesthesiologie.nl/patient-publiek/pijn/gepast-gebruik-van-opioiden

www.opiaten.nl/patienten

http://www.rijveiligmetmedicijnen.nl/

Mijn vragen

Als je nog vragen hebt over je pijnbehandelplan of herstel na je operatie, schrijf ze dan op, zodat je de vragen niet vergeet en je ze aan jouw zorgverleners kunt stellen.