Nierkanker (persoonlijk informatie dossier)
De arts heeft je verteld dat je nierkanker hebt. Verdere onderzoeken zijn nodig, gevolgd door een behandeling. Het vaststellen wat er nu precies aan de hand is en het behandelen van kanker is een ingewikkeld. Daarom gaan mogelijk meerdere behandelaars , zorgverleners en instellingen een rol spelen in de behandeling. Daarom werken op de polikliniek casemanagers oncologie. Een casemanager is een ervaren urologieverpleegkundige die jou tijdens de behandeling begeleidt en ondersteunt.
Heb je vragen?
Van maandag tot en met vrijdag, tussen 8.30 en 17.00 uur, is een casemanager bereikbaar.
Je kunt contact opnemen met de polikliniek Urologie (route 151).
Telefoon: 0413 - 40 19 68
Kunnen we je niet direct helpen? Dan noteren we je gegevens en bellen we je dezelfde dag terug.
De nieren
Je lichaam maakt afvalstoffen. Deze komen via het bloed bij de nieren terecht.
De nieren zijn twee boonvormige organen. Ze liggen aan beide kanten van de wervelkolom, achter in de buik. Een nier is ongeveer 12 centimeter groot. Via de urineleider is iedere nier verbonden met de blaas.
De urinewegen
Aan de buitenkant van de nier zit een stevig kapsel. Daaronder liggen de nierschors en het niermerg.
In het niermerg zitten ongeveer één miljoen kleine filters. Deze filters heten nefronen. Hier stroomt voortdurend bloed doorheen. De nefronen filteren afvalstoffen uit het bloed. Deze afvalstoffen verlaten het lichaam als urine.
De urine stroomt via het nierbekken en de urineleiders naar de blaas.
Is de blaas vol? Dan krijg je een seintje dat je moet plassen. Tijdens het plassen trekt de blaasspier samen en ontspant de sluitspier in de bekkenbodem. De urine stroomt daarna via de plasbuis naar buiten.
De nieren, urineleiders, blaas en plasbuis vormen samen de urinewegen.
Wat is niercelkanker?
Niercelkanker is een kwaadaardige tumor in de nier.
De meeste mensen met nierkanker hebben niercelkanker. Een kleiner deel heeft kanker van het nierbekken. Deze folder gaat alleen over niercelkanker.
In Nederland krijgen ieder jaar ongeveer 2.700 mensen nierkanker. De meeste mensen zijn tussen de 55 en 80 jaar. Mannen krijgen vaker nierkanker dan vrouwen.
Nierkanker is niet besmettelijk.
In het begin geeft niercelkanker meestal geen klachten. Daarom wordt de ziekte vaak toevallig ontdekt, bijvoorbeeld tijdens een echo of CT-scan die om een andere reden wordt gemaakt.
Welke klachten kun je krijgen?
Wordt de tumor groter? Dan kun je klachten krijgen, zoals:
- bloed in de urine
- pijn in je zij of rug
- een zwelling in je buik
Je kunt ook algemene klachten krijgen, zoals:
- koorts die niet overgaat
- vermoeidheid
- weinig energie
- nachtelijk zweten
- onverklaarbaar gewichtsverlies
- minder eetlust
Hoe ontstaat niercelkanker?
Je lichaam bestaat uit miljarden cellen. Oude of beschadigde cellen worden steeds vervangen door nieuwe cellen. Dit gebeurt door celdeling.
Soms gaat er iets mis tijdens de celdeling. Een cel blijft zich dan delen terwijl dat niet nodig is. Zo kan een tumor ontstaan.
Kankercellen kunnen zich via het bloed of de lymfe verspreiden naar andere delen van het lichaam. Dit noemen we uitzaaiingen of metastasen.
Hoe groter de tumor, hoe groter de kans op uitzaaiingen.
Waar zaait niercelkanker meestal naartoe uit?
Niercelkanker zaait meestal uit naar:
- de lymfeklieren
- de longen
- de botten
- de lever
- de hersenen
Risicofactoren
De precieze oorzaak van niercelkanker is niet bekend.
Wel weten we dat de kans groter is bij:
- roken
- overgewicht
- hoge bloeddruk
- erfelijke aanleg
Onderzoeken
Om vast te stellen welke behandeling het beste bij je past, kunnen verschillende onderzoeken nodig zijn.
Je kunt onder andere krijgen:
- bloed- en urineonderzoek
- een echografie van de nieren
- een cystoscopie (kijkonderzoek van de blaas)
- een CT-scan of MRI-scan
- een longfoto of CT-scan van de longen
- een biopsie van de nier
Soms is pas na een operatie duidelijk of een tumor goedaardig of kwaadaardig is.
Het behandelplan
Na alle onderzoeken bespreekt de arts met je welke behandeling het beste past.
De arts kijkt onder andere naar:
- de soort tumor
- hoe agressief de tumor is
- het stadium van de ziekte
Stadium van de ziekte
Het stadium geeft aan hoe ver de ziekte is uitgebreid.
Daarvoor kijkt de arts naar:
- de grootte van de tumor
- hoe ver de tumor is doorgegroeid
- of er uitzaaiingen zijn
Niercelkanker heeft vier stadia. De arts legt uit welk stadium voor jou geldt en welke behandeling daarbij past.
Waakzaam wachten
Soms is een behandeling niet direct nodig. Dit heet waakzaam wachten.
Je krijgt dan nog geen behandeling, maar blijft wel regelmatig onder controle.
Met echo's, CT-scans en controles van de nierfunctie houdt de arts de ontwikkeling van de tumor goed in de gaten.
Als dat nodig is, kan later alsnog een behandeling worden gestart.
Operatie
Heb je geen uitzaaiingen? Dan is een operatie vaak mogelijk.
Soms verwijdert de arts alleen het deel van de nier met de tumor. Dit heet een niersparende operatie.
Bij een grotere tumor wordt meestal de hele nier verwijderd.
Met één nier kun je meestal goed leven.
De operatie kan plaatsvinden als:
- kijkoperatie
- open operatie
De uroloog bespreekt vooraf welke operatie voor jou het meest geschikt is.
Behandeling met medicijnen
Heb je uitgezaaide niercelkanker? Dan kun je doelgerichte medicijnen krijgen.
Deze medicijnen remmen de groei van de tumor of maken de tumor kleiner. Ze kunnen de ziekte niet genezen, maar kunnen er wel voor zorgen dat je langer leeft.
Na verloop van tijd kunnen de medicijnen minder goed werken. De arts bespreekt dan welke mogelijkheden er nog zijn.
Zwangerschap
Heb je een kinderwens? Bespreek dit met je arts.
Tijdens deze behandeling mag je niet zwanger worden of een kind verwekken.
Bestraling
Bestraling wordt meestal gegeven als genezing niet meer mogelijk is.
De behandeling is bedoeld om pijn en andere klachten te verminderen, bijvoorbeeld bij uitzaaiingen in de botten of hersenen.
De arts vertelt je welke bijwerkingen je kunt verwachten.
Andere behandelingen
Soms is een behandeling met bevriezing (cryoablatie) of warmte (RFA of MWA) mogelijk.
De arts bespreekt met je of je hiervoor in aanmerking komt, hoe de behandeling verloopt en welke bijwerkingen kunnen optreden.
Afzien van een behandeling
Soms wegen de voordelen van een behandeling niet op tegen de nadelen.
Bespreek je twijfels altijd met je arts.
Je hebt altijd het recht om af te zien van een behandeling. Welke keuze je ook maakt, je blijft de zorg en begeleiding krijgen die je nodig hebt.
Seksualiteit
Kanker en de behandeling kunnen invloed hebben op je seksuele leven.
Praat met je partner over wat je voelt en waar je behoefte aan hebt.
Heb je vragen of problemen? Bespreek deze dan met je arts of verpleegkundige. Zij kunnen je zo nodig verwijzen voor extra ondersteuning.
Voeding
Goede voeding is belangrijk tijdens en na de behandeling.
Probeer voldoende energie, eiwitten, vocht, vitamines en mineralen binnen te krijgen.
Heb je nog maar één nier? Drink dan minimaal 1,5 liter per dag. Dat helpt om je nier zo goed mogelijk te laten werken.
Informatie
- De website kanker.nl is een betrouwbare en informatieve website.
- LEVEN met blaas- of nierkanker: een vereniging die mensen met kanker aan de urinewegen met elkaar verbindt. Je biedt el kaar een luisterend oor en ondersteuning op basis van ervaringsdeskundigheid. De vereniging geeft informatie en organiseert lotgenotencontact: blaasofnierkanker.nl / 030 – 291 60 90
- KWF (Koningin Wilhelmina Fonds) zet zich in voor wetenschappelijk onderzoek, voorlichting, ondersteuning van patiënten en fondsenwerving. KWF werkt nauw samen met patiëntenorganisaties: kwf.nl / 0800 – 022 66 22 (gratis)
- Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK):streeft naar een betere kwaliteit van leven, betere kwaliteit van zorg en betere toegang tot zorg voor (ex)kankerpatiënten en hun naasten. nfk.nl / e-mail: info@nfk.nl / 030 – 291 60 90
- Stichting Chaja: organiseert eenmalige en terugkerende creatieve activiteiten om kanker emotioneel te overwinnen en een nieuwe balans te vinden in je leven: stichtingchaja.nl
- Vicki Brownhuis is een centrum voor mensen die leven met of na kanker. Deskundige vrijwilligers bieden ene luisterend oor en schenken aandacht aan de psychosociale kanten van een leven met kanker of na kanker. Het VB huis is echter geen behandelinstituut. Het VB huis is ook actief in Bernhoven: vickibrownhuis.nl Het Vicki Brownhuis heeft een locatie aan de Aartshertogenlaan 469 in Den Bosch.
- kankerenwerk.nl is onderdeel van de NFK en biedt informatie over allerlei aspecten rondom werk en ziekzijn.