Skip to Content

Voedingsadviezen bij levercirrose

Levercirrose is een ziekte waarbij het leverweefsel zo ernstig beschadigd is dat het niet meer kan herstellen. Levercellen gaan eerst ontsteken en sterven daarna af. Hierdoor ontstaat er littekenweefsel dat de lever verder beschadigd. Daardoor gaat de lever steeds minder goed werken.

Bij levercirrose is de lever blijvend beschadigd. Dit kan ontstaan door:

  • een langdurige ontsteking van de lever (hepatitis)
  • leververvetting bij ernstig overgewicht
  • langdurig veel alcohol drinken
  • langdurig gebruik van bepaalde medicijnen
  • een erfelijke leverziekte

Vaak ontstaan klachten pas na een aantal jaren. Mogelijke klachten zijn:

  • minder eetlust
  • misselijkheid of braken
  • buikpijn
  • moeite met concentreren
  • geelzucht
  • jeuk
  • gewichtsverlies
  • vermoeidheid
  • minder spierkracht

In een later stadium kunnen er complicaties ontstaan, zoals:

  • spataderen in de slokdarm (slokdarmvarices)
  • vocht in de buik (ascites)
  • vocht in de enkels
  • ophoping van afvalstoffen in de hersenen (encefalopathie)

Ook verlies van spiermassa en spierkracht komt vaak voor. Hierdoor kun je minder goed bewegen en dagelijkse activiteiten moeilijker uitvoeren.

Met goede voeding kun je je conditie ondersteunen, spierverlies beperken en sommige complicaties helpen voorkomen.

Hoe eet je gezond bij levercirrose?

Zorg voor een gevarieerde voeding. Zo krijgt je lichaam alle voedingsstoffen die het nodig heeft.

Bij een gezonde lever is voldoende suiker opgeslagen om de periode tussen de maaltijden te overbruggen, ook tijdens de nacht. Bij levercirrose lukt dat minder goed. Daardoor gaat het lichaam eiwitten uit de spieren gebruiken als energiebron. Dit kan leiden tot verlies van spiermassa en spierkracht.

Mensen met levercirrose kunnen al na acht tot tien uur zonder eten een voedingstekort krijgen. Bij mensen met een gezonde lever gebeurt dit meestal pas na ongeveer 36 uur.

Daarom is het belangrijk om regelmatig te eten.

Adviezen

  • neem zo snel mogelijk na het opstaan een goed ontbijt met koolhydraten en eiwitten
  • eet drie hoofdmaaltijden per dag
  • neem drie tussendoortjes
  • eet iedere avond een bedtime snack voordat je gaat slapen

Wat is een bedtime snack?

Een bedtime snack is een kleine maaltijd vlak voor het slapen. Kies iets met koolhydraten én eiwitten. Bijvoorbeeld:

  • yoghurt of kwark met muesli en een banaan
  • brood met beleg en een glas (chocolade)melk
  • krentenbrood met een glas (chocolade)melk
  • crackers met salade en een glas vruchtensap
  • een handje noten met een glas vruchtensap
  • een mueslireep of fruitbiscuit met een glas (chocolade)melk

Heb je diabetes? Bespreek dan met je diëtist of diabetesverpleegkundige welke bedtime snack voor jou geschikt is.

Waarom zijn eiwitten belangrijk?

Eiwitten helpen om je spieren sterk te houden. Het is daarom belangrijk dat je bij iedere maaltijd voldoende eiwitten eet én voldoende beweegt.

Na beweging worden eiwitten beter opgenomen in de spieren. Eet daarom bij voorkeur kort na het bewegen iets eiwitrijks.

Het advies is om drie tot vier keer per dag een grotere portie eiwitten (20 tot 30 gram) te eten. Dit werkt beter dan veel kleine porties verspreid over de dag.

Eiwitten zitten onder andere in:

  • melk en melkproducten
  • kaas
  • vlees
  • vis
  • kip
  • eieren
  • sojaproducten
  • noten en pinda's
  • peulvruchten, zoals bruine bonen

Praktische tips

  • neem bij iedere maaltijd een zuivelproduct
  • kies royaal hartig beleg, zoals kaas, vis, ei, vlees of pindakaas
  • voeg noten of pinda's toe aan rijst- of pastagerechten
  • strooi extra geraspte kaas over warme gerechten
  • kies eiwitrijke tussendoortjes, zoals kwark, Skyr, een milkshake of een handje noten
  • eet dagelijks een ruime portie vis, kip, kalkoen, peulvruchten, eieren of vegetarische vleesvervangers
  • eet niet meer dan 300 gram rood vlees en wild per week

Blijf bewegen

Bewegen helpt om je spieren sterk te houden.

Voorbeelden van beweging zijn:

  • wandelen
  • fietsen
  • zwemmen
  • tuinieren
  • traplopen
  • krachttraining, bijvoorbeeld met een flesje water als gewicht

Vraag zo nodig een fysiotherapeut om advies en oefeningen.

Vitamines en mineralen

Bij levercirrose kun je sneller tekorten krijgen aan vitamines en mineralen. Ook is de kans op botontkalking groter.

Soms zijn extra calcium, vitamine D of B-vitamines nodig. Dit geldt vooral als je veel alcohol drinkt of hebt gedronken.

Overleg met je arts of diëtist of je een supplement nodig hebt.

Alcohol

Drink geen alcohol. Door levercirrose kan je lever alcohol niet meer goed verwerken.

Koffie

Het advies is om twee mokken koffie per dag te drinken. Dit kan de achteruitgang van de lever mogelijk vertragen.

Risico op ondervoeding

Mensen met levercirrose hebben een grotere kans op ondervoeding. Je lichaam heeft meer energie en eiwitten nodig, terwijl je door klachten juist minder kunt eten.

Hierdoor kun je:

  • afvallen
  • spiermassa verliezen
  • minder spierkracht krijgen
  • een slechtere conditie krijgen

Houd je geen vocht vast? Dan is jezelf regelmatig wegen een goede manier om te controleren of je voldoende eet.

Houd je wel vocht vast, bijvoorbeeld in je buik of benen? Dan zegt je gewicht minder over je voedingstoestand. Je kunt dan toch spiermassa verliezen, ook als je gewicht gelijk blijft.

Val je af of heb je weinig eetlust? Kies dan voor energie- en eiwitrijke voeding. Doe dit ook als je gewicht gelijk blijft, maar je steeds meer vocht vasthoudt.

Adviezen voor energie- en eiwitrijke voeding

  • neem rustig de tijd om te eten
  • kies voor volle melkproducten
  • voeg extra suiker, jam, stroop of honing toe als dat nodig is
  • eet zes tot acht keer per dag iets
  • voeg een scheutje room of ongeklopte slagroom toe aan bijvoorbeeld vla, pap, koffie, soep, saus of puree
  • zorg voor voldoende afwisseling

Drinkvoeding

Soms is gewone voeding niet voldoende. Dan kan de diëtist drinkvoeding of andere dieetpreparaten voorschrijven.

Deze producten zijn niet verkrijgbaar in de supermarkt. Je krijgt ze via de apotheek of een leverancier. Afhankelijk van de indicatie vergoedt je zorgverzekeraar de kosten.

De diëtist kan je hierover informeren en adviseren.

Meer informatie

Je kunt meer informatie vinden op:

Deze pagina downloaden
Deze pagina delen op