Omgaan met de mogelijke gevolgen van borstkanker
De diagnose borstkanker heeft ingrijpende gevolgen. Tijdens en na de behandeling kun je last krijgen van zowel lichamelijke als mentale (psychische) klachten. Misschien ben je moe, angstig of onzeker. Er kunnen klachten zijn van pijn of concentratieproblemen. Dat maakt het dagelijkse leven er niet makkelijker op. Het is niet precies te zeggen hoe de gevolgen van de behandeling op langere termijn zullen zijn.
Mogelijk late gevolgen die kunnen optreden, zijn bijvoorbeeld: vermoeidheid, zenuwpijn, lymfoedeem, cognitieve klachten (zoals geheugen- en concentratiestoornissen), hartfalen, overgangsklachten en seksuele problemen.
Op de website van de Borstkankervereniging vind je meer informatie over de late gevolgen: www.borstkanker.nl.
Daar lees je onder andere welke klachten er kunnen optreden ten gevolge van de behandeling. Wat je zelf kunt doen om klachten te voorkomen en klachten te verminderen. Lang niet iedereen die een behandeld is voor borstkanker krijgt te maken met late gevolgen. In het nazorggesprek met de verpleegkundig specialist van het Borstcentrum worden de mogelijke gevolgen besproken.
Kanker en actief zijn
Je zult je meestal sneller beter voelen en herstellen als je tijdens en na de behandeling actief bezig bent en beweegt. Dit is door wetenschappelijk onderzoek bewezen. Dat klinkt logisch, maar is niet altijd gemakkelijk omdat je sneller vermoeid kunt raken tijdens en na de behandeling van de borstkanker.
Het is belangrijk om een goede balans te vinden tussen voldoende bewegen en voldoende rust. Door de behandeling wordt er lichamelijk en geestelijk veel van je gevraagd. Als je moe bent neem je meer rust dan je normaal gewend was. Dit is nodig voor een goed herstel. Voor de één betekent dit vroeger naar bed, voor de ander wat later opstaan, of een middagrust. Luister naar je lichaam, je weet zelf het best wat bij je past.
Bewegen thuis en buitenshuis
Door de resultaten van onderzoek is het landelijke advies om 30 minuten per dag intensief te bewegen. Dat geldt voor iedereen, dus ook voor mensen met kanker.
Om te zorgen voor voldoende rust kan het voor je wellicht beter zijn om twee keer per dag 15 minuten te bewegen of drie maal per dag 10 minuten. Je hoeft om te bewegen echt niet persé naar de sportschool. Dat kan ook gewoon in of om het huis. Bijvoorbeeld door de hond uit te laten, een stukje te fietsen, tuinieren, de trap te nemen of boodschappen te doen.
Als je erg moe bent kan het ook betekenen dat je drie keer per dag aan het aanrecht staat om te koken of om af te wassen. Het is niet goed om op de bank te blijven zitten, je wordt daarvan niet minder moe, meestal nemen lichamelijke- en ook geestelijke klachten dan eerder toe dan dat ze afnemen. Bewaak goed de balans tussen bewegen en rust nemen. Misschien loop je altijd naar de winkel en moet je nu voor de terugweg de bus nemen of neem je met het uitlaten van de hond een korter rondje. Wees hier creatief in.
De Untire App
De Untire App geeft je een aantal praktische hatvatten, gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. De app geeft inzicht in ontstaan van vermoeidheid, tips om de vicieuze cirkel van vermoeidheid te kunnen doorbreken. En geeft inzicht in gevoel, gedrag en gevolgen daarvan. De app is gratis in de app store te downloaden.
Fysiotherapie
Wil je graag hulp op het gebied van bewegen dan kun je terecht bij de fysiotherapeut. Deze kan je ondersteunen en coachen.
Het Fysiotherapie Netwerk Oncologie (FyNeOn) is een netwerk van fysiotherapeuten met als specialisatie om ook de hulp te kunnen bieden voor patiënten met kanker. Ze zijn bereikbaar binnen een straal van 10 km. Elke lid werkt regionaal nauw samen met andere disciplines, zoals een diëtist, een ergotherapeut, een psycholoog.
Wanneer nodig kan snel beroep op hen gedaan worden waardoor de zorg op maat gecontinueerd kan blijven. Ook zijn onderlinge doorverwijzingen mogelijk omdat fysiotherapeuten zich ook op een ander gebied hebben gespecialiseerd. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan oedeemfysiotherapie bij abnormale ophoping van vocht in de arm als gevolg van een verstoord evenwicht tussen aan- en afvoer van vocht na een borst en/of oksel operatie.
Meer informatie vind je op de website van Fyneon: www.fyneon.nl/verwijzers.
Werken tijdens en na de behandeling
Je mag tijdens en na je behandeling werken, afhankelijk van je beroepstak. Je gaat merken dat je energie anders is als voorheen. Het is raadzaam deze zaken te bespreken met je leidinggevende voordat je volledig uit de running bent. Bereid dit gesprek goed voor om het voor jezelf helder te krijgen hoe je werk geregeld is in deze periode.
Begin je weer met werken, bewaak dan goed je eigen grenzen. Anderen kunnen vaak niet goed inschatten wat je wel of niet aankunt. Het is belangrijk dat je dit zelf aangeeft. Als je weer te snel volledig aan de slag wilt, hoeft dit niet gunstig uit te pakken voor jou en je werkgever.
Als alles achter de rug is, heb je echt tijd nodig om je leven weer in balans te krijgen. Hoe frustrerend het ook kan zijn, je lichaam heeft tijd nodig om te herstellen. Gebruik de tijd die je krijgt daar ook voor. Doe vooral de dingen waar je eerst niet aan toekwam, maar waar je nu wel tijd en energie voor hebt.
Tips voor jou als werknemer vind je op de website van de Borstkankervereniging: borstkanker.nl/borstkanker-en-nu/borstkanker-en-werk/wat-kun-je-zelf-doen.
Adviezen voor een succesvolle re-integratie vind je op de website van StapNu: www.stap.nu.
Ondersteuning
Het zoeken naar de juiste balans is voor iedereen anders. Veel patiënten vinden steun bij hun directe sociale netwerk, met name partner, kinderen en familie. Ook buren, vrienden en collega’s kunnen tot steun zijn. Neem met beide handen aangeboden hulp aan met “graag, dank je wel”.
Je partner
Je partner heeft net als jij, tijd nodig om aan de nieuwe situatie te wennen. Er kan sprake zijn van gevoelens van machteloosheid bij je partner als je verdriet of pijn hebt, vermoeid en/of afhankelijk van zorg bent.
Probeer in gesprek te blijven samen, stel elkaar in staat om gevoelens te uiten. Het zal je dichter bij elkaar brengen.
- Op de website Kanker.nl vind je meer informatie: www.kanker.nl/gevolgen-van-kanker/naasten/partner-met-kanker/mijn-partner-heeft-kanker.
- In het boekje 'Mijn vrouw heeft borstkanker' lees je ervaringen, informatie en tips van partners door partners: www.radboudumc.nl/getmedia/18f665ab-81bd-4a22-980b-460c77c3a768/Mijnvrouwheeftborstkanker.aspx?ext=.pdf.
Je kinderen
“Vertellen we het de kinderen of niet?”, “Moeten we eerlijk zeggen wat er aan de hand is?” “Kunnen we onze kinderen wel goed opvangen en troosten als we het verteld hebben?”.
Dit zijn vragen die opkomen als één van beide ouders kanker heeft. Je wilt je kind beschermen tegen pijn en verdriet. Je eerste reactie is misschien om te zwijgen over de ziekte. Maar de ervaring leert dat erover praten uiteindelijk toch het beste is. Je kinderen merken dat je ze serieus neemt en dat ze erbij horen. Zo blijven ze een gevoel van geborgenheid houden. Dat is juist nu erg belangrijk. Het geeft de vertrouwensbasis die je als gezin zo nodig hebt.
Je kinderen merken dat vreugde, maar ook verdriet, angst en zorgen in je gezin met elkaar gedeeld kunnen worden. Als je het niet vertelt, komen je kinderen er waarschijnlijk toevallig achter. Bijvoorbeeld doordat ze flarden van een gesprek opvangen of omdat iemand zich verspreekt. Openheid voorkomt dit.
Kinderen hebben voelsprieten. Ze zien en horen alles: hun vader die met rode ogen uit de slaapkamer komt, de buurvrouw die vaker dan anders op de stoep staat, de juffrouw op school die vraagt hoe het gaat. Als je kinderen niet weten wat er aan de hand is, gaan ze zelf op zoek naar verklaringen. En hun fantasie is vaak erger dan de werkelijkheid. Zolang je niets hebt verteld, moet je steeds je gevoelens verbergen en geheimzinnig doen.
Je zou de eerste ouder niet zijn die het op een onverwacht en ongelegen moment te kwaad krijgt. Je kunt je kinderen beter op een rustig tijdstip in vertrouwen nemen en over je ziekte vertellen.
Kies een tijdstip waarop je het zelf een beetje onder controle hebt, bij voorkeur vóór ziekenhuisopname. Zo kun je je kinderen toch een gevoel van veiligheid bieden. Maar wacht ook weer niet te lang. Als je kinderen pas na verloop van tijd horen wat er aan de hand is, kunnen ze onzeker en achterdochtig worden: wat speelt er nog meer dat ze niet weten?
- Je vindt meer informatie en adviesboekjes op de website van Kanker.nl: www.kanker.nl/algemene-onderwerpen/kanker-en-je-gezin/tips-en-adviezen-bij-het-begeleiden-van-je-kinderen/algemene-tips-en-adviezen. Daar vind je leeftijdsgebonden tips voor je kind(eren).
- Stichting ‘Verdriet door je hoofd’ biedt met de website www.kankerspoken.nl hulp aan kinderen met een ouder met kanker.
Behoefte aan ondersteuning
Heb je behoefte aan geestelijke en of lichamelijke ondersteuning buiten je sociale netwerk, dan is verwijzing mogelijk door de zorgverleners van het Borstcentrum. Bespreek je hulpvraag met je casemanager van het borstcentrum. Zij heeft een luisterend oor en is een vast aanspreekpunt voor jou gedurende het hele chirurgische behandeltraject.
Vicki Brownhuis
Iedereen die zelf kanker heeft, of waarvan iemand in de naaste omgeving kanker heeft (gehad) kan zonder afspraak binnenlopen in het Vicki Brownhuis.
Alles kan en niets hoeft. Je kunt hier een kop koffie drinken, je verhaal vertellen, informatie vragen, aan een activiteit deelnemen, enz. Je bent altijd welkom.
Ga voor meer informatie naar de website van Het Vicki Brownhuis: www.vickibrownhuis.nl.
Regelmatig wordt er door het Vicki Brownhuis een inloopochtend georganiseerd in Bernhoven. Interesse? Bekijk de bijeenkomsten in de agenda van Bernhoven.
Leefstijlfactoren
Als je kanker hebt gehad en nadat je behandeling klaar is, adviseren wij je om te zorgen voor een gezond lichaamsgewicht, een gezond voedingspatroon, voldoende lichaamsbeweging en niet te roken. Hiermee verminder je het risico op terugkeer van kanker.
Vragen?
Heb je na het lezen van deze folder nog vragen? Neem gerust contact op met het borstcentrum. Je kunt ons elke werkdag bellen tussen 10.00 en 12.00 uur.
Verpleegkundig Specialist
| Mariëlle | 0413 - 40 26 61 | marielle.hendriks@bernhoven.nl |
| Anita | 0413 - 40 26 16 | anita.vandeven@bernhoven.nl |
| Elisa | 0413 - 40 26 60 | e.smit@bernhoven.nl |