Stoppen met dialyse

Soms is een dialysebehandeling niet meer wenselijk of mogelijk. Misschien denk je erover om te stoppen met dialyse. Dat is vaak een moeilijke beslissing voor jou en je naasten. Je behandelteam ondersteunt je hierbij. Je kunt praten met je nefroloog, dialyseverpleegkundige en medisch maatschappelijk werker. Samen bespreek je wat belangrijk voor je is. In deze folder lees je wat er gebeurt als je stopt met dialyse en welke zorg mogelijk is in de laatste levensfase.

Wil je praten over stoppen met dialyse?

Twijfel je of je wilt doorgaan met dialyse? Bespreek dit dan met je zorgverlener. Je kunt een gesprek aanvragen met:

• de nefroloog
• de dialyseverpleegkundige
• de medisch maatschappelijk werker 

Mensen die belangrijk voor je zijn, mogen bij dit gesprek aanwezig zijn.

Praten over stoppen met dialyse kan moeilijk zijn. Misschien ben je bang voor emoties of reacties van anderen. Toch is het belangrijk om je wensen en verwachtingen te bespreken.

Soms is dialyse medisch niet meer mogelijk. Ook dan bespreekt je nefroloog dit zorgvuldig met je.

Wat gebeurt er als je stopt met dialyse?

Als je stopt met dialyse, bespreek je samen met je zorgverleners hoe de verdere zorg eruitziet. Je bepaalt zelf waar je wilt overlijden. Bijvoorbeeld:

• thuis
• in een hospice 
• in een verpleeg- of verzorgingshuis 

Zorg thuis

Wil je thuis blijven? Dan kan thuiszorg worden geregeld. Je huisarts neemt dan de medische zorg over van Bernhoven.

Je kunt via de thuiszorg ook hulpmiddelen lenen, zoals een ziekenhuisbed.

Verblijf in een hospice

Wil je of kun je niet thuis blijven? Dan kun je kiezen voor een hospice. Een hospice is een plek voor mensen in de laatste levensfase. Je naasten zijn welkom. Verpleegkundigen en vrijwilligers zorgen voor begeleiding en ondersteuning. Je huisarts blijft verantwoordelijk voor de medische zorg.

Zorg in een verpleeg- of verzorgingshuis

Woon je in een verpleeg- of verzorgingshuis? Dan draagt de nefroloog de zorg over aan de specialist ouderengeneeskunde. 

Het behandelteam blijft betrokken

Ook nadat je bent gestopt met dialyse blijft het behandelteam beschikbaar voor overleg en advies. Dat geldt voor:

• jou
• je naasten
• je huisarts of andere zorgverleners 

Wat is belangrijk om te regelen?

Als je weet dat je niet meer lang zult leven, kan het fijn zijn om zaken te regelen. Bijvoorbeeld:

• een testament 
• een wilsverklaring 
• een overzicht van belangrijke documenten 
• gegevens van verzekeringen en pensioen 
• contactgegevens van familie en naasten 
• je wensen voor een begrafenis of crematie 
• persoonlijke boodschappen voor je naasten 

Het dialyseteam stelt het op prijs als je naasten hen informeren na je overlijden. Zo kunnen ook medepatiënten worden geïnformeerd.

Hoe verloopt de laatste levensfase?

De laatste levensfase duurt meestal één tot twee weken na de laatste dialysebehandeling. Soms is dit korter of langer. Dat hangt af van je conditie en de werking van je nieren. Je nefroloog kan uitleg geven over wat je kunt verwachten.

Vaak stopt of vermindert de arts medicijnen die niet meer nodig zijn. Dat gebeurt altijd in overleg met jou.

Je hoeft meestal geen dieet meer te volgen. Wel adviseren we om minder te drinken. Dit helpt om benauwdheid te voorkomen.

Welke klachten kun je krijgen?

Als je stopt met dialyse, hopen afvalstoffen en vocht zich op in je lichaam. Hierdoor kun je klachten krijgen, zoals:

• vermoeidheid
• minder eetlust
• jeuk
• benauwdheid 

Het stoppen van de nierfunctie veroorzaakt meestal weinig pijn.

Benauwdheid

Tijdens dialyse wordt vocht uit je lichaam gehaald. Als de behandeling stopt, kan vocht zich ophopen. Daardoor kun je:

• dikke benen of een opgezwollen gezicht krijgen
• benauwd worden
• moeite krijgen met liggen 

De kans hierop is groter als je niet meer plast. Daarom adviseren we om minder vocht te drinken.
Bij benauwdheid kun je je ook angstig voelen. Medicijnen kunnen deze klachten verminderen. Je arts kan bijvoorbeeld morfine of dormicum voorschrijven. Deze medicijnen helpen om rustiger te ademen en verminderen het gevoel van benauwdheid.

Pijn, jeuk of misselijkheid

Heb je pijn, jeuk of misselijkheid? Dan kan de arts hiervoor medicijnen geven.
Bij jeuk helpt het vaak om:

• de kamer koel te houden
• uitdroging van de huid te voorkomen 

Heb je een pacemaker?

Heb je een pacemaker? Dan bespreekt de arts met je of aanpassing nodig is. Soms is het nodig om de pacemaker uit te zetten. Dit hangt af van het soort pacemaker. Je nefroloog overlegt hierover met de cardioloog.

Kun je terugkomen op je beslissing?

Ja. Je mag altijd terugkomen op je beslissing. Neem contact op met je nefroloog of huisarts. Samen bespreek je je wensen en de mogelijkheden om opnieuw te starten met dialyse.

Is stoppen met dialyse euthanasie?

Nee. Stoppen met dialyse is geen euthanasie. Bij euthanasie beëindigt een arts actief het leven. Bij stoppen met dialyse stop je met een behandeling die niet meer gewenst of zinvol is.

Moeilijke en mooie momenten

De laatste levensfase kan veel gevoelens oproepen. Bijvoorbeeld:

• verdriet 
• angst
• boosheid
• machteloosheid
• liefde
• dankbaarheid
• hoop 

Al deze gevoelens horen erbij. Het kan helpen om hierover te praten met mensen om je heen.

Meer informatie

Wil je meer weten over de laatste levensfase na het stoppen met dialyse? Lees dan ook de folder:
‘De laatste levensfase na het stoppen van de dialysebehandeling’.